Գաբրիել Վիտկոպ «Դիասերը: Ս.-ի մահը» / հատված

Գաբրիել Վիտկոպ «Դիասերը: Ս.-ի մահը» - հատված

12-ը հոկտեմբերի, 19…

Գորշ թարթիչները գորշ ստվեր են նետել աղջնակի այտին: Նա հեգնոտ ու խորամանկ ժպիտ ունի, ինչպես այն մարդիկ, ովքեր շատ բան են տեսել: Երկու հարթված խոպոպներ, դեմ­քը շրջանակելով, իջնում են մինչև վերնաշապիկի ժաներիզները, իսկ վերնաշապիկը ելել հասել է թևատակերին ու մերկացնում է չինական ճենապակու որոշ տեսակների նման կապտաճերմակ որովայնը: Ցայլքը՝ շատ հարթ, շատ ողորկ, թեթև փայլ է արձա­կում լամպի լույսի տակ. ասես քրտինքի փառով է ծածկվել:

Ազդրերն իրարից հեռացրի, որ զննեմ սպիի պես բարակ ամո­թաշուրթերը գունատ մանուշակագույն, թափանցիկ եզրերով: Բայց ամբողջ մարմինն առայժմ մի քիչ կոշտ է, մի քիչ պիրկ. մի քանի ժամ դեռ պետք է սպասեմ, մինչև սենյակի ջերմությունից մոմի պես փափկի: Սպասեմ ուրեմն: Աղջնակն արժանի է: Իրոք որ շատ սիրուն մեռյալ է:

13-ը հոկտեմբերի, 19…

Անցած երեկո աղջնակը չար կատակ խաղաց գլխիս: Այն ժպիտը, որ նա ունի, պիտի մի բան հուշեր ինձ: Երբ մխրճվում էի նրա այնքան պաղ, այնքան փափլիկ ու սքանչելիորեն ձիգ մար­մինը, որ միայն մեռյալներն ունեն, երեխան հանկարծ բացեց մի աչքը՝ թափանցիկ, ինչպես ծովահրեշինը, ու ահավոր գռգռոցով ինչ-որ խորհրդավոր հեղուկի սև շիթ ցպնեց ինձ վրա: Ասես գոր­գոնի դիմակի* վրա բացված նրա բերանն անդադար այդ հյութն էր փսխում, որից սենյակը գարշահոտությամբ լցվեց: Այս ամենից հաճույքը մի քիչ փչացավ: Ես ավելի լավ պահվածքի եմ սովոր. չէ՞ որ մեռյալները մաքուր են: Կյանքից հեռանալիս արդեն ազատ­վում են արտաթորանքից, ինչպես ամոթաբեր լուծն են թոթա­փում: Ահա թե ինչու է նրանց որովայնից թմբուկի դատարկ ու կոշտ ձայն գալիս: Մեռյալների նրբին և ուժեղ բույրը շերամի բույրն է, որ ասես հողի սրտից է ելնում, ընդհատակյա այն թագավորու­թյունից, ուր մշկաթրթուրները սող են տալիս արմատների արան­քում, ուր փայլարի սայրերն աղոտ ցոլք են նետում սառցե արծա­թով, այնտեղից, ուր ապագա քրիզանթեմների արյունն է ծնվում՝ փշրուն տորֆի ու ծծմբային տիղմի մեջ թաթախուն: Մեռյալների բույրը տիեզերք տանող վերադարձի, վսեմ ալքիմիայի բույրն է: Քանզի չկա առավել մաքուր բան, քան մեռյալի մարմինն է, որն ավելի ու ավելի է մաքրվում ժամանակի ընթացքում՝ հասնելով փղոսկրագույն հսկա տիկնիկի վերջնական մաքրությանը՝ համր ժպիտով, մեկընդմիշտ պարզած ոտքերով տիկնիկ, որ մեզնից յուրաքանչյուրի ներսում է: Երկու ժամից շատ պահանջվեց մահ­ճակալը մաքրելու և աղջնակին լողացնելու համար: Նեխած թա­նաք փսխող այս երեխան, իսկապես որ, ծովահրեշի ցեղից է: Հիմա կարծես ամբողջ թույնը թափել ու սուսուփուս փռվել է սա­վաններին: Կեղծ ժպիտը: Մանր ձեռքերը՝ մանր-մունր եղունգնե­րով: Մի կապտավուն ճանճ, որ չգիտես որտեղից է ներս ընկել, անդադար գալիս, կպչում է ազդրերին: Փոքրիկը շատ շուտ դա­դարեց ինձ դուր գալ: Նա այն մեռյալներից չէ, որոնց դառնացած ես հրաժեշտ տալիս, ինչպես ընկերոջդ, որի հետ հարկադիր բա­ժանումը թևաթափ է անում: Կարող եմ երդվել. հաստատ այլան­դակ բնավորություն է ունեցել: Ժամանակ առ ժամանակ մեկ էլ նորից է գռգռացնում ու սիրտս ահ գցում:

14-ը հոկտեմբերի, 19….

Գիշերը, երբ պատրաստվում էի փոքրիկին պոլիէթիլենային պարկի մեջ տեղավորել Սևրի կամրջի մոտ Սենը գցելու համար, ինչպես սովորաբար անում եմ նման դեպքերում, հանկարծ աղջ­նակը հուսահատ հոգոց հանեց: Ատամների արանքից Սևրի «ս»-ն սվսվաց վշտաձայն, երկարաշունչ. ասես անտանալի ցավ ապրեր լքվածության նախազգացումից: Անսահման խղճահա­րությունը սիրտս տակնուվրա արեց: Մի՞թե արժանին չէի մա­տուցել այս երեխայի համեստ ու քմահաճ հմայքին: Ես նետվեցի նրա կողմը, համբույրներով ծածկեցի մարմինը՝ անհավատարիմ սիրահարի պես ներում հայցելով: Գնացի լողասենյակից սանր բերելու և սկսեցի դժգունած ու կոտրատվող մազերը հարդա­րել, մարմինը եթերային յուղերով ու օծանելիքներով շփեցի: Էլ չգիտեմ, թե ինչքան գուրգուրեցի այս փոքրիկին, մինչև իջեցրած վարագույրների հետևում նոր բացվող օրը պատուհաններս ճեր­մակեցրեց:

15-ը հոկտեմբերի, 19…

Սևրի ճամփան ամենայն մարմնի ուղին* է, և զուր են պստլիկ ործկանի հոգոցները: Ավա՜ղ:

2-ը նոյեմբերի, 19…

Մեռելոց: Բարենպաստ օր է: Մոնպառնասի գերեզմանոցն այս առավոտ հոյակապ գորշասպիտակ երանգներ էր առել: Սգավոր­ների հոծ բազմություն էր խռնվել ծառուղիներում՝ քրիզանթեմնե­րի շուքի տակ, և օդը սիրո դառն ու արբեցնող համն ուներ: Էրոս և թանատոս: Երբևէ մտածե՞լ եք բոլոր այն սեռանդամների մասին, որ թաղված են գետնի տակ:

Օրը շուտ իրիկնացավ: Ու չնայած մեռելոց է, երեկոյան տնից դուրս չեմ գա:

Հուշերի գիրկն եմ ընկել: Ճիշտ ութ տարեկան էի: Սրա պես մի երեկո էր՝ նոյեմբերին, երբ ինձ մենակ էին թողել սենյա­կումս, որ հետզհետե ստվերների մեջ էր թաղվում: Անհանգիստ էի, որովհետև տունն անսովոր անցուդարձի ձայներով, խորհր­դավոր շշուկներով էր լցվել, որոնք, զգում էի, մորս հիվանդու­թյան հետ էին կապված: Ամենից ճնշողն այն զգացումն էր, թե իմ մասին մոռացել են: Չգիտեմ ինչու չէի հանդգնում լույսը վառել, այդպես նստած էլ մնացել էի խավարի մեջ՝ լուռ ու վախվորած: Ձանձրանում էի: Ինձ շեղելու և սփոփելու համար սկսեցի կիսա­վարտիքիս կոճակներն արձակել: Ձեռքս այն տաք ու փափուկ բանն ընկավ, որ անբաժան էր ինձնից: Արդեն չեմ հիշում, թե ոնց պետք եղած շարժումները գտա, բայց հանկարծ հաճույքնե­րի հորձանուտը գլորվեցի, որտեղից, թվում էր, աշխարհում ոչինչ այլևս դուրս չի քաշի ինձ: Անսահմանորեն զարմացած էի՝ սեփա­կան մարմնիս մեջ հաճույքի նման աղբյուր բացահայտելով, ապ­շել էի, թե չափսերս ոնց են փոփոխվում այնպես, ինչպես դեռ մի քանի վայրկյան առաջ չէի էլ պատկերացնի: Շարժումներս արա­գացրի ու վայելքն է՛լ ավելի թեժացավ, բայց ճիշտ այն պահին, երբ կարծես ընդերքիցս ելնող մի ալիք, ուր որ է, տակն էր առ­նելու ինձ և գլխիցս վեր բարձրացներ, միջանցքից հապշտապ ոտնաձայներ հասան, դուռը բացվեց շեշտակի, լույսը սենյակ խուժեց: Դռան շեմին շփոթահար ու սփրթնած տատս էր: Նրա հուզմունքն այնքան մեծ էր, որ աչքին չերևաց, թե ինչ վիճակում եմ: «Իմ խե՜ղճ մանչուկ… Մայրդ մեռավ»: Հետո, ձեռքս բռնած, արագ-արագ քարշ տվեց իր հետևից: Լավ է՝ նավաստու զգես­տով էի, ու երկար բլուզս ծածկել էր տաբատի կոճակները, որ կոճկել չէի հասցրել:

Մորս ննջասենյակը մարդկանցով լի էր, բայց կիսամութի մեջ կորած: Տեսա հորս, որ ծնկել էր մահճակալի սնարի մոտ ու լաց էր լինում՝ գլուխը սավանների մեջ թաքցրած: Սկզբում մորս հազիվ ճանաչեցի ի դեմս այդ կնոջ, որն իմ աչքին անսահմա­նորեն ավելի գեղեցիկ, ավելի փարթամ, ավելի երիտասարդ ու վեհատես երևաց, քան թվացել էր դրանից առաջ: Տատս հեծկլ­տում էր: «Մի անգամ էլ համբուրիր մորդ»,– ասաց՝ ինձ հրելով դեպի անկողինը: Ես ձգվեցի ճերմակ սավանների մեջ մեկնված այդ չքնաղ կնոջ կողմը: Շուրթերս նրա մոմե դեմքին դրոշմեցի, ուսերը փոքրիկ ձեռքերիս մեջ առա, կլանեցի արբեցնող բույ­րը: Շերամների բույրն էր, որոնք կենսաբանության դասատուն էր մեզ բաժանել դպրոցում, և որոնք պահում էի ստվարաթղթե տուփի մեջ: Նրբին, չոր, մշկային, տերևների, թրթուրների ու քարերի այդ բույրն էր ելնում մորս շուրթերից, օծանելիքի պես տարածվել էր արդեն նրա մազերի մեջ: Ու հանկարծ ընդհատ­ված հեշտանքը նորից պաշարեց մանկական մարմինս շվարեց­նող թափով: Մորս ազդրին սեղմված՝ զգացի, թե ինչ քաղցրա­վետ սարսուռ անցավ մարմնովս, երբ սերմս թափվեց առաջին անգամ:

«Խե՜ղճ մանչուկ»,– ասաց տատս, որն իմ տնքոցներից ոչինչ չհասկացավ:

5-ը նոյեմբերի, 19…

Մարդկանց միշտ թվում է, թե նրանք, ովքեր մեռյալներ են սիրում, պիտի որ հոտառությունից զուրկ լինեն: Ես բնավ էլ այդ­պես չեմ. քիթս լավ է տարբերում բազմազան հոտերը, թեև բո­լորի պես այնքան եմ ընտացել շրջապատիս հոտերին, որ էլ չեմ զգում դրանք: Ըստերևույթին, գլխի չեմ ընկել, թե ոնց է շերամի բույրն ամբողջովին պատել բնակարանս:

Սպասուհիները առանձնակի դժգոհության նշույլ անգամ ցույց չեն տվել հորիցս ժառանգած հնաոճ իրերի խանութում մաքրություն անելիս: Շատ-շատ թեթևակի փնթփնթոց է եղել հնոտիքի, փոշու կույտերի, դյուրաբեկ ու անպետք իրերի առն­չությամբ, որոնց փոխարեն ավելի փոքր գումարով կարելի էր նո­րերը գնել: Միայն վեցերորդ հարկի իմ բնակարանում է նրանց պահվածքը մտորելու առիթ տալիս: Այստեղ զգուշավոր կասկա­ծամտությամբ ծակուծուկերն են տնտղում: Խեթ-խեթ չափում են ինձ ու հատկապես բնակարանի օդը հոտոտում՝ աչքերն այս ու այն կողմ պտտելով: Հոտոտում ու հոտոտում են, հիշողու­թյունն են պրպտում ու հարմար զուգահեռներ չգտնելով՝ էլի հոտոտում և, ի վերջո, անբացատրելի խուճապի են մատն­վում: Այդժամ հալածական գազանի պես դիմում են փախուս­տի: Երբ փորձում եմ համոզելով հետ բերել, անորոշ պատաս­խաններ են տալիս վախեցած դեմքով, իսկ եթե առաջարկեմ

վարձատրությունը բարձրացնել, գլուխներն են տարուբերում: Մի նոր հայտարարություն եմ տալիս թերթերում, ու նույն պատ­մությունը դարձյալ կրկնվում է: Բայց մի օր այս կանանցից մեկը սիրտ արեց ինձ հարցնել, թե ինչու եմ մշտապես սև հագուստով. չէ՞ որ սուգ չեմ պահում: Մի ուրիշը, որ շատ երիտասարդ, բայց արդեն գեր էր, անունը չեմ հիշում, թաղամասի մի կրպակում հայտարարել էր, թե վամպիրի հոտ է առնում ինձնից: Էլի այս հին ու մոլորեցնող շփոթմունքը վամպիրի և դիասերի նման ի բնե հակադիր երկու արարածի՝ կենդանի մարդկանցով սնվող մեռյալի և մեռյալներ սիրող կենդանի մարդու միջև: թեև չեմ էլ ժխտի. մի քանի օր հետո շերամի բույրը շիկացած մետաղ հի­շեցնող հոտի է փոխվում, որ ավելի ու ավելի թնդանալով՝ թանձ­րանում է ի վերջո աղիքների գարշահոտության աստիճանի: Այս փուլերից ամեն մեկը իր հմայքն ունի, չնայած վերջինը բաժան­ման լուր է տալիս, բայց մտքովս էլ չի անցել մեռած բարեկամնե­րիս միսը խժռել կամ ծծել նրանց արյունը:

Ինչ վերաբերում է դռնապանուհուն, սա վաղուց արդեն չի զարմանում, որ «սիրուհի» չունեմ: Ու քանի որ «սիրեկանի» հետք էլ չի եղել կողքիս, պարզապես եզրակացրել է, թե աստվածաշնչյան Հովսեփի պես մեկն եմ, խեղճ ու կրակ: Ավելի լավ: Կան ճշմարտություններ, որոնք սրա սաղմնային գիտակ­ցությունը հազիվ թե յուրացներ: Դաղձի պես սառու­ցիկ հետանցքերով սիրեկաններիս, գորշ մարմարե որովայնով գեղազան սիրուհիներիս գիշերներն եմ տուն բերում՝ իմ հին «շևրոլեով», և նույն կերպ էլ ճանապարհում եմ մինչև Սևրի կամ Անյերի կամուրջ:

3-ը դեկտեմբերի, 19…

Առավոտյան, երբ նամակագրությամբ էի զբաղված, մի հա­ճախորդ շփոթեցրեց ինձ իր հարցումով: Քառասունին մոտ տղա­մարդ էր՝ գունեղ դեմքով, ճաղատացման առաջին նշաններով, փաստաբանի կամ ձեռնարկության տնօրենի պես հագնված: Ուսումնասիրեց կահույքը, հախճապակե իրերը, նկարները, բայց առանձնապես զարմանազան առարկաների վրա սևեռվեց, ասես ինչ-որ բան փնտրեր: Ի վերջո մոտեցավ իմ սեղանին՝ թե. «Ասեք ինձ, պարոն, զվարճատես նեցկեներ* չունե՞ք: Ես հատ­կապես Կոսի Մուրամատոյի գործերը նկատի ունեմ»: Մի պահ մեր հայացքները հանդիպեցին: Քանի՞ հոգի են ճանաչում Կոսի Մուրամատոյին՝ XVIII դարի այդ վարպետին, որ Կյուսյուի իր ար­վեստանոցում ամբողջ կյանքը նվիրել էր բացառապես մահա­տեսիլ նեցկեների: Բորենիների սոդոմական լլկանքին տրված մեռյալներ, առնանդամ բերանող ցայգադևեր, ձեռնաշարժու­թյամբ զբաղված կմախքներ, իժերի կծիկների պես միախառն դիակներ, մարդու սաղմ խժռող ուրվականներ, դիակի ցցուկին ելած կուրտիզանուհիներ…

– Ցավում եմ, պարոն,– պատասխանեցի,– բայց ընդհանրա­պես այդ վարպետի գործերն ունեցողները դժվարությամբ են հրաժարվում դրանցից: Սակայն եթե ցանկանաք թողնել ձեր հասցեն, ինչ-որ բան գտնելու դեպքում կարող եմ…

Նա կտրականապես մերժեց՝ կասկածի տեղիք տալով, թե հասկացել է, որ նման բան երբեք չեմ վաճառի իրեն: Կոսի Մուրամատոյի նեցկեներն ինձ եմ պահում: Միայն դիասերը կարող է այդ նմուշները հավաքել, ահա թե ինչու այցելուն ինձ հետաքրքրեց:

Գուցե նորի՞ց անցնեք,– առաջարկեցի:

Փարիզում չեմ ապրում: Շատ հազվադեպ եմ գալիս:

Նա հրաժեշտ տվեց ու հեռացավ: Դեմ չէի լինի մի քիչ զրու­ցել մահատեսիլ նեցկեներից, երկու խոսք ասել նրան՝ մի քանի աննշանակ բառ, ժպտալ հասկացող հայացքով: Ոչ թե ավելի հանգամանալի ծանոթության համար, այլ ուղղակի գլխի գցելու, որ հասկանում եմ իրեն: Ուրիշ ոչինչ: Որովհետև եթե դիասեր­ները նույնիսկ տարբերում են իրար,– իսկ նրանք շատ սակավ են,– բնավ չեն ձգտում գտնել մեկմեկու: Ներամփոփ կյանքն են ընտրել մեկընդմիշտ, և նրանց սերերը վեր են բացատրելիի սահմանից: Մենակ՝ մենք կյանքն ու մահը կապող հանգույց չենք անգամ: Նման հանգույց չկա: Քանի որ կյանքն ու մահը միա­հյուսված են առհավետ, անանջատ՝ իրար խառնված ջրի ու գինու պես:

Չկարողանալով ծիծաղս զսպել դեպքերի նման ընթաց­քից՝ ժիլետիս գրպանից մի նեցկե հանեցի, որ միշտ ինձ մոտ եմ պահում: Սա երեք սանտիմետրից ավելին չի լինի և երկու թմբլիկ գյուղացու է պատկերում, որոնք շնանում են մեռյալի գանգի ակնաբներում:

4-ը դեկտեմբերի, 19…

Նեցկեի սիրահարն իր այցելությամբ մի քանի անսպասելի հանդիպման հուշ արթնացրեց նորից, երբ ի հայտ էր եկել ուրիշի դիասիրությունը: Ճիշտն ասած, դրա մեջ ոչ արտա­ռոց բան կար առանձնապես, ոչ էլ սովորական: Միտքս մի հուղարկավորություն է գալիս, որին ներկա էի մոտ քսան տա­րեկանում: Ի դեպ, այդ անգամ ոչ թե հաճույքի համար, այլ քա­ղաքավարությունից էի մասնակցում թաղմանը. բանը հեռավոր բարեկամի էր վերաբերում, որի տհաճ տեսքն ու վանող բնա­վորությունը նրա դագաղին մոտենալու ցանկությունս լիովին ի չիք էին դարձրել: Հոգեհանգստյան աղոթքների ժամանակ էր, քահանան սաղմոսում էր, մի քանի կին՝ հեկեկում: Ընտա­նեկան փոքրիկ մատուռում օդը սակավ էր, ու դիապատվան­դանը զբաղեցնում էր սրահի գրեթե ամբողջ կենտրոնական մասը. ծաղիկների, մոմերի ու խնկի բույրի մեջ շերամի հոտն էր ծայր առնում: Շուտով նկատեցի. միայն ես չեմ, որ որսացել եմ դա: Կողմնային նեղլիկ նավերից մեկում էի, ուր ստվերը շատ թանձր էր, բայց ոչ այնքան, որ թաքցներ մի ընտանեկան զույգի: Հակառակ նրանց սգո հագուստին՝ չգիտես ինչու կռա­հեցի. զվարճանալու մտքով են եկել: Երաժշտությունը, սգեր­գերն ու շերամի բույրը, անկասկած, տղամարդու վրա յուրա­տեսակ ազդեցություն էին թողել, որովհետև պարզորոշ լսեցի, որ կինը հստակ հարց տվեց, թե ինչ վիճակում է արդեն: Շատ կոպիտ բառ ասաց՝ զորանոցային բառապաշարից, անվայել մի բան, որն ինձ շփոթեցրեց: Հետո աննշմար շարժում նկատեցի, բայց վստահ չեմ տեսածիս: Ավելի հեռուն գնալու համարձա­կության պակասից էր թե ննջարանում առանձնանալու նախա­պատվությունից, բայց զույգը հապճեպ ելքի կողմն ուղղվեց: Հեռանալիս կնոջ սև զգեստը հպվեց ինձ: Նա կաթնագույն ու անթարթ աչքեր ուներ ճիշտ կույրի նման:

Սրանք ընդամենը թեթևսոլիկ դիասերներ էին, որոնց նախասիրությունը չէր վերաճել մեծ կրքի: Բայց կան և այնպիսիք, որոնք կանգ չեն առնի ոչ մի բանի առաջ, և, ահա, մի անախորժ հանդիպում եմ մտաբերում, որ հենց անցյալ տարի Մոնպառ­նասի գերեզմանոցում տեղի ունեցավ:

Այստեղ մի դերասանուհու էին հողին հանձնել, որն ինձ ծա­նոթ էր որպես հաճախորդ: Նա ոչ գեղեցիկ էր, ոչ տգեղ, բավա­կանաչափ անշուք՝ այն միտքը ներշնչելով, որ ընդունակ չէ մեծ զգացմունքներ արթնացնել: Մահվան լուրն առնելուն պես թունդ կրքոտեցի: Գերեզման եկա տեղատարափ անձրևի տակ, ինչն անելիքս է՛լ ավելի էր բարդացնելու: Սովորության համաձայն՝ ագռավուկը գործի դրի, որ այգեպանի պահատնակ մտնեմ՝ բահ վերցնելու: Միշտ շատ արագ եմ գործում, և մի ժամից ավելին չի պահանջվում երբեք, որ փոսը բացեմ, իջնեմ ներքև, փակա­նագործի հատիչով դագաղի կափարիչը հանեմ ու դիակն առած՝ մագլցեմ վեր ջանադրաբար մշակված եղանակով: Հետո մնում է միայն դին տանել մինչև մեքենաս, որին հասնելու միակ դժվա­րությունը պատի վրայով պարանից կախ մարմինը հակառակ կողմը քաշելն է:

Այդ երեկո սոսկալի անձրևը կաշկանդում էր շարժումներս. ջրաթաթախ հողը ծանրացել էր: Ինչ արած, օդերևութաբանները կանխատեսել էին, որ ավելի քան տասնհինգ օր տեղումները չեն դադարելու, իսկ այդքան երկար սպասել չէի կարող: Քանի որ բեռն ուսերիս՝ հազիվհազ, սայթաքելով էի փոսից ելնում, մի մարդու նկատեցի. գերեզմանաքարի հետևը թաքնված՝ ինձ էր նայում: Նրա աղոտ ստվերն ու հաստաբուն վիզը պարզորոշ գծագրվեցին գիշերվա խավարում: Մի վայրագ վախ ինձ պաշա­րեց: Այդ մարդը հետևում էր ինձ, գուցե սպանել էր ուզում: Կամ, ինչն ավելի հավանական էր, միտք ուներ ամեն ինչ ջրի երես հանել: Նույնիսկ արածս չգիտակցելով, դերասանուհուն թողած՝ փախուստի դիմեցի այնքան գլխապատառ, որքան տագնապս թույլ կտար: Մի ցատկով պատն անցա, ու միայն տուն հասնելուց հետո քիչ-քիչ շունչս տեղը եկավ: Արդեն վստահ էի, որ հետևիցս ոչ ոք չի ընկել: Այդ մարդն այլևս չէր կարող ինձ վնասել:

Հաջորդ օրը, թերթերից մեկի ընթերցանությունը գարշելի անակնկալ մատուցեց: Մոնպառնասի գերեզմանոցում հայտնա­բերվել էր հայտնի դերասանուհու դին՝ առանց հագուստի, որովայնը պատռած ու սոսկալիորեն այլանդակված: Անձրևից բոլոր հետքերը ջնջվել էին: Ահա թե ինչպես էր այդ դարանած սրիկան օգտվել իմ ջանքերի արդյունքից: Ի՜նչ զարհուրելի բան: Ցավից ու վրդով­մունքից լաց եղա:

22-ը դեկտեմբերի, 19…

Առավոտյան փոքրիկ զբոսանքի ելա Իվրիի գերեզմանոցում, որ ձյան շերտի տակ ճխում էր անուշեղենի սեղանի պես և տա­րօրինակորեն ցածր խավի թաղամասում էր տեղավորված: Հան­գուցյալի շիրմին փոքրիկ տոնածառ զարդարող մի այրու տեսնե­լով՝ մտածեցի, թե ինչ հազվադեպ են դարձել սուգ անող կանայք՝ փողփողուն քողերով և, ի դեպ, հաճախ շիկահեր, որոնց մի քսան տարի առաջ գերեզմանատներում հաճախ կտեսնեիր: Ընդհան­րապես, թեև միշտ չէ, սրանք գործիմաց­ներից էին և իրենց ար­հեստն էին բանեցնում ընտանեկան մահարձանների հետևում՝ եռանդի ու անկեղծության լիովին թևաթափ անող բացակայու­թյամբ: Մսեղեն՝ ամուրիներին:

Թարգմանությունը ֆրանսերենից՝ Սարգիս Դավթյանի
Խմբագիր՝ Զավեն Բոյաջյան

Գիրքը ձեռք բերեք այստեղ